Komputiloj!
Mi ŝatas ilin ekde la momento, kiam mi havis sufiĉe da mono por aĉeti mian unuan
je la komenco de la moderna komputila epoko,
la 1980-a jardeko.
Mi posedis grandan nombron de diversaj maŝinoj
kaj mi publike esprimis mian fidelon al tiu aŭ tiu alia modelo.
Sed nuntempe, turniĝis mi -- same kiel multaj aliuloj -- al tiu afero, kio nomiĝas... liberaj programoj.
Ekzistas multe de konfuzo pri la senco de tiuj vortoj,
kaj mi ŝatus iom klarigi la aferon, se mi povas,
ĉar tiu ĉi estas jaro de festo
kaj mi volas helpi la festadon
kaj antaŭĝui la venontecon de la libera programaro.
Se vi havas, ekzemple,
aro de akvotuboj en via domo
eblas, ke vi ne komprenas la sistemon,
sed vi havas amikon, kiu ja komprenas ĝin.
Kaj tiu eble proponus, ke vi movu iun tubon tien,
kranon tie ĉi, klapon aliloke..
Kaj tio evidente ne estus kontraŭleĝa, ĉu?
Ĉar vi estas la posedanto de via domo kaj de via akvotubaro.
Vi *ne* havas tiun rajton en via komputilo.
Vi ne povas umadi ene de via mastruma sistemo,
Kaj estas neimageble, ke vi dividus kun amiko eventualajn ideojn,
kiujn vi havus pri via mastruma sistemo,
ĉar Apple kaj Microsoft, la eldonistoj de la du plej vaste uzataj mastrumiloj,
strikte insistas pri tio, ke ili estas ties posedantoj,
kaj ke neniu alia rajtas tion tuŝi.
Eble tio ŝajnas al vi tute normala:
"Kial ili ne farus tion?"
Sed, fakte, kial vi ne rajtas fari tion, kion vi volas kun ĝi?
Kaj kial la komunumo ne havas la rajton modifi, plibonigi kaj disdoni?
Precize tiel funkcias la scienco, ĉiukaze:
Ĉiu scio estas libera.
Kaj en la bona scienco, ĉiu scio estas dividita kun ĉiuj aliuloj.
Manko de tio estas indiko de malbona scienco;
tio estas speco de tiranio.
Kaj jen la vera komenco,
kiam homo nomata Richard Stallman decidis,
antaŭ preskaŭ dudek kvin jaroj,
krei tute novan mastruman sistemon, ekde nenio.
Li nomis ĝin GNU, kio signifas "Gnu Ne estas Unikso",
ĉar GNU efektive ne estas Unikso.
Ĝi similas al Unikso, tre proksime similas,
sed ĉiun elementon, ĉiun... ĉiun modulon, ĉiun etan parton de la kodo
(kaj la kodo estas grandega ĉar ĝi funkcias sur diversaj platformoj)
kreis kaj evoluigas komunumo de programistoj
kiuj ĉiuj estas bonvenaj en la komunumo GNU, por helpi la plibonigon de la programaro.
Ĉiun t.n. "distro"n, ĉiun distribuon de GNU
testas, prilaboras kaj poluras
homoj, kies nura intereso estas krei perfektan mastruman sistemon,
kion uzu tiom multaj uzantoj sur tuta gamo de platformoj.
Nu, venis tempo por krei la t.n. kernon, la centran parton de la mastruma sistemo.
Viro nomata Linus Torvalds, kies nomon eble vi konas,
kreis ĝin, kaj nomis ĝin laŭ sia propra nomo.
La kerno nomiĝas "Linukso".
[angle "Linux", prononcita "linuks", aŭ foje "lajnuks"]
Kaj Linukso estas la kerno, kiu rulumas ĉirkaŭita de GNU.
Kaj mi parolas al vi
simple por memorigi al vi, ke GNU kaj Linukso estas la ĝemelaj kolonoj de la komunumo de liberaj programoj.
Jen komunumo de homoj, kiuj kredas -- kaj jen la grava parto --
ke programoj estu liberaj,
kaj ke la komunumo de uzantoj havu la rajton adapti ilin,
kaj adopti ilin, ŝanĝi ilin, plibonigi ilin, kaj poste disdoni siajn plibonigojn tra la komunumo,
same kiel en scienco.
Jen, pli malpli, la mesaĝo.
Same kiel bonaj sciencistoj dividas ĉion kun aliuloj, kaj ĉiu scio estas malferma kaj libera,
tiel devus esti mastruma sistemo.
Do, se vi estas subtenanto de GNU,
se vi estas subtenanto de Linukso, kaj de la Fondaĵo por Liberaj Programoj (la "Free Software Foundation")...
"Nu, kion mi faru?" vi eble demandas.
La plej evidenta respondo estas, ke vi uzu GNU/Linukson en via propra komputilo.
Estas multe pli facile ol eble vi kredas.
Vizitu GNU.org kaj serĉu distribuon, kio konvenas por vi.
Verŝajne, se vi ŝatas belan grafikan interfacon,
vi ŝatos g-New-Sense, gNewSense.
Vi trovos ĝin ĉe GNU.org
Aŭ, se via inteligenteco simple mem elverŝiĝas,
eble plaĉus al vi programi.
Eble plaĉus al vi kontribui al la sciaro,
kio ebligas GNU-on kaj Linukson.
Ĉiukaze,
mi esperas, ke vi kune kun mi
bonvolos al GNU tre ĝojigan 25-an datrevenon!
Ek...
Ĝojan Naskiĝtagon, GNU!
25 jaraĝa.
La mastruma sistemo de la venonteco.
Libereco!
Mmm, ĉokolade bona!
La plej bongusta mastruma sistemo en la mondo
kaj tute libera.
Elangligis: Tim Morley